کمک درسی فارسي سوم ابتدایی -قسمت دوم
به اين نكته توجه كنيد:
1- مي دانيم كه در پايان يك جمله كامل نقطه مي گذاريم. مانند: آموزگار وارد كلاس شد.
2- در پايان جمله اي كه حالت تعجب يا خشم يا خوشحالي را بيان كند، نشانه (!) مي گذاريم. مانند: بابا آب داد!
حالا فهميديد كه چرا من مي توانم همه گرسنگي و تشنگي را تحمل كنم!
3- در پايان جمله اي كه به صورت پرسشي خوانده شود،نشانه سؤال يعني (؟) مي گذاريم. مانند: آموزگار گفت: بچه ها روي تخته كلاس چه نوشته شده است؟
4- اگر جمله اي به جمله ديگر ربط پيدا كند، نشانه (،) بين آنها گذاشته مي شود. مانند: هر كس مي تواند از كتابخانه كتابي را به امانت بگيرد، ولي بايد آن را پس بدهد.
كار در كلاس:
1- جمله هاي زير را با توجه به نشان پاياني آنها بخوانيد و به حالت هر يك دقت كنيد:
علي از سفر برگشت. (پايان جمله نقطه دارد و كامل است.)
علي كي از سفر برگشت؟ (حالت سؤالي دارد و بايد سؤال خوانده شود.)
علي از سفر برگشت، تا بقيه كارها را انجام دهد. (جمله اول به جمله دوم مربوط است و بايد با هم خوانده شود.)
2-معني كلمه هاي زير را بخوانيد. (يادآوري سال گذشته)
خلقت (آفريده)
عبور (گذشتن)
تابان (روشن، درخشان)
سزا (پاداش)
تاكستان (باغ انگور)
مي تند (مي بافد)
شگفتن (باز شدن)
سر زده (ناگهاني)
3-با هر يك از كلمه هاي زير يك جمله بگوييد:
راه، همراه، راهنما، بيراهه
راه = راه شوسه راهي است كه اتومبيل از آن عبور مي كند.
همراه = من و دوستم تا تهران با هم، همراه بوديم.
راهنما = بايد در موقع عبور از خيابان به چراغ راهنما توجه كنيم.
بيراهه = راه بيراهه به معناي راه كج و غلط است.
پرسشها:
1- چرا مهري اولين عضو كتابخانه شد؟
چون پدرش نجار بود و قرار بود تا كتابخانه را درست كرده و بر ديوار بكوبد.
2- قرار شد بچه ها چگونه كتاب هايي را بخردند و به كتابخانه اهدا كنند؟
كتابهاي خوب و مناسب كه نام و مشخصات آنها را به آموزگار بگويند.
3- از كجا مي توانستند بفهمند كه هر كتاب نزد كدام شاگرد است؟
از روي دفتر كه نام گيرنده ي كتاب را در أن مي نويسند.
4- قرار شد اگر كتابي توسط كسي گم شود چه كند؟
بايد آن كتاب را بخرد و به كتابخانه برگرداند.
تمرين املا:
1- كلمه مقابل را بخوانيد و به طرز نوشتن آن توجه كنيد. آخر آن چه صدايي مي شنويد؟
اتفاقاً. شما هم 3 كلمه بنويسيد كه آخر آنها به همين شكل نوشته شود و همين صدا را داشته باشد. صداي (ان) مي دهد: حتماً،مثلاً، اصلاً
2- مانند مثال در برابر هر يك از كلمه هاي زير هر چند كلمه كه مي دانيد بنويسيد: مثال:
خواب – خوابيد– تخت خواب – بي خوابي – خوابگاه
خواهر – خواهرزاده – خواهري – ناخواهر ي – خواهر شوهر
استخوان – استخواني – استخوان بندي
خواه – خواست – خواستن – خواهش – خواهان
3- در جدول زير كلمه هايي از درس را بنويسيد كه حرفها يا نشانه هاي مشخص شده را داشته باشند:
|
ت تـ |
كتابخانه – مي خواستند– مي توانند – درست – ساكت – تشكيل – تقليد - تخته |
|
ط |
شرط |
|
تشديد |
تهيه – البته – اتفاقاً |
تمرين انشا:
1-جمله هاي زير را كامل كنيد و آنها را با صداي بلند بخوانيد:
آيا شما از مدير دبستان اجازه گرفته ايد؟
آيا من از مدير دبستان اجازه گرفته ام؟
آيا آنها از مدير دبستان اجازه گرفته اند؟
آيا ما از مدير دبستان اجازه گرفته ايم؟
2-با هر يك از كلمه هاي زير 3 جمله مثل جملات بالا بنويسيد:
آموزگار: آموزگار مسؤوليت تعليم و تربيت دانش آموزان را دارد. / خواهر من آموزگار است.
مريم در مدرسه ما آموزگار است.
بنا: بنا با آجر و سيمان خانه مي سازند./ پدر علي بنا است./ او در ساختمان بنايي مي كند.
كوچه: نام كوچه ما نام يك شهيد است./ علي در كوچه با دوستش صحبت مي كند./ در كوچه نبايد زباله ريخت.
3-داستان زير را كامل كنيد:
صبح زود بود.
خروس بيدار شد.
پريد و روي لبه ديوار نشست.
بالهايش را به هم زد و خواند: قوقولي قوقو .......... قوقولي قوقو
دهقان صداي خروس را شنيد و از خواب پريد.
از رخت خواب .......... ( به عهده دانش آموز )
درس هفتم : معني شعر به زبان ساده
صبح هنگام وقتي سحر گشت. مؤذن (كسي كه اذان مي گويد) اذان صبح را با صداي بلند خواند كه: از جا برخيزيد كه وقت نماز است.
از هر گل دسته مسجد صداي اذان بلند شد. در اين هنگام در لطف و بخشش خداوند به روي همه مردم باز است.
اگر تو شادي و خوشحالي و نشاط صبحدم را مي خواهي، مانند آداب مسلمانان، وضو بگير.
با آب تميز و پاكيزه جان خود را روشني بخش و رو بروي قبله بايست و با عقيده و تنيت پاك نماز بخوان.
چه خوب است كه با ياد خداوند، هميشه دل آرام مي گيرد.
و نمازهاي پنجگانه چقدر خوب و آرام بخش است كه همان نمازهاي صبح و ظهر و عصر و مغرب و عشا است.
به اين نكته توجه كنيد. با صداي بلند بخوانيد.
با سود و بي زيانم.
خورشيد و ماه تابان.
باغ و بستان و كوه و دشت.
در نوشته هاي بالا حرفي كه نوشته شده و زير آن خط كشيده شده چه صداي دارد و با چه صدايي خوانده مي شود؟ صداي (ا)
كار در كلاس:
1- نوشته هاي مقابل را بخوانيد.
سوسن و سرور و سنبل
جنگل و دشت و دريا.
رفت پاي درخت و كرد آواز.
روبهك جست و طعمه را بر بود.
2- كلمه ها و تركيبهاي مقابل را با صداي بلند بخوانيد:
طي شد – آواز برخاست – باز است – وضو كن – روشني ده – چه خوش باشد – دل گيرد آرام.
پرسشها:
1-ما مسلمانان در هر شبانه روز چند نوبت نماز مي خوانيم؟ نام آنها را بنويسيد؟
پنج نوبت. صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا.
2-براي خواندن نماز صبح چه وقت بايد از خواب برخاست؟
سحر يا قبل از طلوع خورشيد.
3-چگونه وضو مي گيرند؟
اول دستها را مي شويم بعد صورت بعد دست راست از آرنج به پايين بعد دست چپ از آرنج به پايين بعد مسح كردن سر و پاها.
4-از چه وقت مي توان نماز ظهر خواند؟
بعدازظهر
5-هر كدام از نمازهاي پنجگانه چند ركعت است؟
نماز صبح 2 ركعت. نماز ظهر 4 ركعت. نماز عصر 4 ركعت. نماز مغرب 3 ركعت. نماز عشا 4 ركعت.
تمرين املا:
1-سه كلمه همزه دار مانند سؤال بنويسيد:
مأمور / مطمئن / مؤذن
2-كلمه هاي زير را به ترتيب حروف الفبا بنويسيد:
مؤذن – قبله – مسلمانان – هنگام – خلق – لحظه ها – آداب – سحر – طي – برخاست – رحمت – نشاط – صبحدم – اخلاص – پنچگانه.
آداب، اخلاص، برخاست، پنچگانه، خلق، رحمت، سحر، صبحدم، طي، قبله، لحظه ها، مسلمان، مؤذن، نشاط، هنگام.
3- هر يك از كلمه هاي زير چند دندانه دارد:
عضو = ا دندانه
پرسيد = 5 دندانه
نشستند = 9 دندانه
شايسته = 8 دندانه
لحظه = 5 دندانه
4- در جدول زير پنج كلمه بنويسيد که يكي از حرفهاي نوشته شده را داشته باشند:
|
ز |
زن – زنبور – نماز – بازو – زهرا |
ض ضـ |
مريض – مرتضي – وضو – مرض - راضيه |
|
ذ |
لذت – لذيذ – مؤذن – ذرت – ذليل |
ظ |
ظهر – ناظم – منظم – مواظب - منظور |
تمرين انشا:
1- با هريك از كلمه ها و تركيب هاي داده شده جمله بسازيد:
گلدسته: صداي اذان از هر گلدسته به گوش مي رسد.
قبله: مسلمانان همه به يك سو و رو به يك قبله نماز مي خوانند.
پنجگانه: مجموع نمازهاي پنجگانه 17 ركعت است.
در رحمت: در رحمت خداوند به روي همه باز است.
2- جمله هاي زير را بخوانيد. شما هم در جاي نقطه چين كلمه هاي مناسب بنويسيد.
آورد.
برديد.
سارا آورد.
شما برديد.
سارا كتاب آورد .
شما كتاب برديد.
سارا كتاب را آورد.
شما كتاب را برديد.
سارا ديروز كتاب را آورد.
شما ديروز كتاب را برديد.
3- معني كلمه هاي زير را بنويسيد:
برخيز: بلند شو
سحر: بامداد، هنگام صبح
بانگ: صدا
قبله: جهتي كه مسلمانان رو به آن نماز مي خوانند.
هنگام: وقت، زمان
برخاست: بلند شد
درس هشتم : فداكاري
به اين نكته توجه كنيد.
هر جمله با توجه به نشان پاياني آن، با آهنگ مخصوص خوانده مي شود. حالا جمله هاي زير را با صداي بلند بخوانيد و به نشان پاياني آن توجه كنيد.
كتاب ها را باز كنيد.
چه كسي كتابش را نياورده است؟
امروز هوا آفتابي است!
امروز هوا آفتابي است؟
كار در كلاس:
1-كلمه هاي مقابل را با صداي بلند بخوانيد:
راهنمايي – چيزهايي – تعريف هايي – قصه هايي
2-از درسهايي كه تاكنون خوانده ايد، چهار كلمه پيدا كنيد كه آخر آنها مثل كلمه هاي بالا خوانده شوند:
منظره هايي – نانوايي – زيبايي – لباس هايي.
3- هم معني كلمه هاي زير را بنويسيد:
راهنمايي: ارشاد
دوستانه: بامحبت
مشكل: سخت
مهرباني: لطف
شادي: خوشحالي
4- يادداشت كردن بعضي از چيزهايي كه مي بينيم يا مي شنويم يا مي خوانيم براي ما چه فايده اي دارد؟
باعث مي شود آنها را فراموش نكنيم؛ دقت بيشتري در ديده ها و شنيده ها داشته باشيم؛ طرز نوشتن انشا را بهتر ياد مي گيريم.
پرسشها:
1- چرا محسن فكر مي كرد انشا نوشتن مشكل است؟
چون نمي دانست چگونه بنويسيد.
2-احمد چه چيزهايي را يادداشت كرده بود؟
گفته هاي محسن را يادداشت مي كرد.
3-محسن از كار احمد چه چيزي ياد گرفت؟
طرز انشا نوشتن را مي آموخت.
4-دقت كردن در هنگام ديدن يا شنيدن چه اثري در نوشتن انشا دارد؟
باعث مي شود مطالب و موضوع انشا بهتر و درست تر نوشته شود.
تمرين املا:
1-جمله هاي زير از درس، انتخاب شده اند. به كلمه هايي كه (ك) يا (گ) دارند سر كج اضافه كنيد.
احمد گفت: همين حالا هم كه به پيشانيت مي زدي در فكر انشا بودي؟ محسن جواب داد: بله، موضوع انشاي ما يك خاطره از جنگ تحميلي است و من مي خواهم راجع به فيلمي كه ديشب در تلويزيون ديده ام چيزي بنويسيم.
2-جمله هاي زير از درس انتخاب شده اند. به آنها نقطه اضافه كنيد:
احمد با لبخند جواب داد: همين طور است. مي بيني انشا نوشتن كاري ندارد. كافي است درباره هر موضوعي هرچه را مي داني به زبان بياوري و همان حرفي را كه مي زني بنويسي.
تمرين انشا:
1- در جمله هاي زير به جاي كلمه هايي كه زير آنها خط كشيده شده است هم معني بنويسيد:
احمد گفت: همين حالا هم كه مداد را به پيشاني مي زدي در فكر انشا بودي؟ محسن جواب داد: بله، موضوع انشاي ما يك خاطره از جنگ تحميلي است و من مي خواهم راجع به فيلمي كه ديشب در تلويزيون ديده ام چيزي بنويسيم.
1- اكنون
2- انديشه
3- پاسخ داد
4- بايد
5- درباره
6- شب گذشته
7- مقداري
2- با كلمه هاي زير جمله هاي گوناگون بسازيد:
شيرين:
1- خربزه يك ميوه شيرين است.
2- نام خواهر من شيرين است.
برمي خورد:
وقتي نور به آينه برمي خورد برمي گردد.
كمك:
كمك كردن به ديگران يك عمل نيك است.
3-در جاي خالي كلمه مناسب بنويسيد:
ديروز ( من ) به دبستان رفتم .
عجب ( ما ) زود گرسنه شده ايم.
آيا ( شما ) به ديدن پدر بزرگ رفته ايد؟
( آنها ) فردا به تهران خواهند آمد.
درس نهم : فكر روشن
به اين نكته توجه كنيد:
جمله هاي زير را بخوانيد. كلمه هايي كه زير آنها خط كشيده شده است چه معني مي دهد؟
در اين هنگام، يك نفر كه تازه از راه رسيده بود، جلو آمد و خواست نان حميد را بگيرد.
ناگهان صداي غرش ترسناكي از كوه برخاست.
خواست: در جلمه اول به معناي ميل – آرزو است ( خواستن: ميل داشتن، آرزو كردن )
برخاست: بلند شد ( خاستن : بلند شدن )
توجه: كلمه هاي ( خواست و خاست ) مثل هم خوانده مي شوند ولي شكل نوشتن و معني آنها با هم فرق مي كند.
كار در كلاس:
1-كلمه هاي زير را بخوانيد و به صداي آخر آنها توجه كنيد. سپس شما هم كلمه هايي از درس را كه در يكي از دو دسته الف و ب قرار بگيرند، پيدا كنيد.
|
الف |
روزانه - توده - رفته - روزانه - دور افتاده - حادثه - چاره - برهند - راننده - عده |
|
ب |
يازده - توجه - كوه - ده - راه - آگاه - هيچ گاه. |
2-كلمه هاي مقابل را معني كنيد:
رخشان = شفاف، درخشان
ياقوت = سنگ گران بها
مراقبت = نگهداري
محفوظ بماند = حفظ شود، مراقبت شود
3-كلمه هاي مقابل را بخوانيد و چند كلمه مثل همين كلمات ازدرس پيدا كنيد:
روشن مي كرد – زندگي مي كرد – مسدود كرد –
شروع به دويدن كرد – نخواهد كرد – شكر مي كرد.
پرسشها:
1-چرا راه آهن مسدود شده بود؟
چون كوه ريزش كرده بود و سنگ هاي بسياري بر روي ريلهاي آهن ريخته بود.
2-ريزعلي از كجا دانست كه قطار نزديك مي شود؟
صداي سوت قطار را از پشت كوه شنيد.
3- ريزعلي براي رفع خطر چه چاره اي انديشيد؟
لباسهاي خود را از تن بيرون آورد، بر چوبدست بست و آتش زد.
4- مسافران پس از پياده شدن از قطار چه ديدند؟
ريزش كوه، مشعل و ريزعلي را كه برهنه ايستاده بود.
تمرين املا:
1-كلمه هاي تشديد دار درس را پيدا كنيد و معلوم كنيد نشان تشديد بالاي چه حرفي است؟
غرش = ر
عده اي = د
2-كلمه هايي از درس را كه يكي از شكل هاي حرف ( ع ) به كار رفته باشد، پيدا كرده و بنويسيد:
ريزعلي – سرعت – مشعلي – عده اي – شروع.
3-سه كلمه بنويسيد كه در آنها كلمه ( ده ) به كار رفته باشد مثال = دهقان
دهدار – دهي – آباده.
تمرين انشا:
1-كلمه هاي زير را مرتب كنيد و به صورت يك جمله كامل در آوريد:
بود، غروب، يكي، از، روزهاي، سرد، پاييز. غروب يكي از روزهاي سرد پاييز بود.
حدس هايي مي زند – براي پيدا كردن – دانش آموز خوب – پاسخ پرسشهاي خود.
دانش آموز خوب براي پيدا كردن پاسخ پرسش هاي خود حدس هايي مي زند.
ريزعلي، به ياد آورد، صورت، مسافران،خندان، را.
ريز علي صورت خندان مسافران را به ياد آورد.
ريز علي، شروع، به طرف، دويدن، كرد، قطار.
ريز علي به طرف قطار شروع به دويدن كرد.
2- كلمه هاي زير از كتاب فارسي سال قبل هستند. آنها را معني كنيد و با هر يك، جمله اي بسازيد.
فعلاً ( در حال حاضر ):مريم فعلا در كلاس است .
مغرب ( جايي كه خورشيد غروب مي كند ): خورشيد هر شامگاه از مغرب غروب مي كند.
پند ( نصيحت ): پند و اندرز پيران، درس زندگي است.
سود ( فايده ): كساني كه به ديگران سود رسانند و خدا را عبادت كنند، به بهشت مي روند.
پيروي ( دنبال رو كسي بودن ): پيروي از انبيا كليد سعادت و خوشبختي است.
زيرا ( براي اينكه ): من خوشحالم زيرا در امتحان امروز موفق شده ام.
درس دهم : اتوبوس
به اين نكته توجه كنيد:
جمله هاي زير را بخوانيد و بگوييد چه وقت انجام گرفته اند، يا انجام مي گيرند يا انجام خواهند گرفت.
در حدود هزار سال پيش در يكي از شهرهاي ايران پسري به دنيا آمد. ( در گذشته دور انجام گرفته است. )
من ديروز با پدرم به گردش رفتم. ( در گذشته نزديك انجام مي گيرد.)
زهرا با آهن ربا آزمايش مي كند. ( در زمان حال انجام مي گيرد.)
مريم عصرها به كتاب خانه مي رود. ( در زمان حال و به طور مستمر انجام مي گيرد.)
مريم فردا بعدازظهر به كتاب خانه خواهد رفت. (در آينده نزديك انجام مي گيرد.)
كار در كلاس:
1- با هريك از كلمه هاي زير يك جمله بگوييد:
گفتم: من پاسخ پرسشها را گفتم.
گفت: او پاسخ پرسشها را گفت.
گفتيم: ما پاسخ پرسشها را گفتيم.
2-معني كلمه ها و تركيبهاي زير را بنويسيد:
مشهور: معروف، نامي
در حدود: تقريباً
جانور گوشت خوار: حيواني كه غذايش گوشت است.
جانور گياه خوار: جانوري كه از گياهان تغذيه مي كند.
پرسشها:
1- يادداشت كردن تجربه ها چه اثري در پيشرفت كار ابن سينا داشت؟
باعث شد كه در كارش بيشتر علاقه پيدا كند و در تحصيل پيشرفت كند.
2-ابو علي سينا چگونه براي خود كتابخانه درست كرد؟
هر جا كتاب تازه اي مي ديد، مي خريد و آن را نگاه مي داشت.
3-از كجا مي فهميم كه ابو علي سينا پزشك مهرباني بود؟
از معالجه بيماران محتاج كه آنها را رايگان معالجه مي كرد.
4-كتاب قانون درباره چه موضوعي نوشته شده است؟
درباره علم طب و پزشكي.
تمرين املا:
1-در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه يكي از حروفهاي نوشته شده را داشته باشند:
|
ط |
وسط- طي – طب – طبيب – طوطي |
|
ت تـ |
توت – دست – دوست – است - مهارت |
2-در هر رديف جدول پنج كلمه بنويسيد كه صدا و نوشته هاي مشخص شده راداشته باشند:
|
خا = خاك |
خار – خان – خاست – خال |
|
خوا= خواب |
خوار – خواهش – خواست – خوا بيده |
تمرين انشا:
1- نوشته هاي زير را كامل كنيد تا به صورت جمله درآيند:
ابو علي سينا در هجده سالگي طبيب ماهري بود.
ابن سينا تقريباً هزار سال پيش به دنيا آمد.
يكي از كتابهاي معروف ابن سينا قانون است.
2-جمله هاي زير را كامل كنيد:
پدرم فردا صبح به اصفهان خواهد رفت.
من سال ديگر به كلاس چهارم خواهم رفت.
برادرم فردا صبح از اصفهان خواهد آمد.
مگر شما فردا به تبريز خواهي رفت (مي روي)؟
3-با هريك از اين كلمه هاي همخانواده يك جلمه بسازيد.
معالجه، علاج، محتاج، احتياج، علم، معلم
معالجه:پزشك بيمار را معالجه مي كند.
علاج: ابو علي سينا علاج هر بيماري را مي دانست.
محتاج: انسان خوب به مردم محتاج كمك مي كند.
احتياج: كودكان به محبت احتياج دارند.
علم: آموختن علم بر هر مسلمان واجب است
معلم: كار معلم آموختن به بچه هاست.
4- با هريك از كلمه هاي زير يك جلمه بسازيد و علامت مناسبي در پايان آنها بگذاريد:
آيا: آيا امروز به مدرسه رفته اي؟
چه طور: تعطيلات تابستان را چه طور گذرانديد؟
چگونه: در اين باران، چگونه به گردش برويم؟
چه وقت: چه وقت از امروز به خانه مي آيي؟
برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید