کمک درسی فارسي چهارم ابتدايي - قسمت نهم
درس هفدهم
راه آهن
به اين نکته توجه کنيد:
شام + گاه = شامگاه
صبح + گاه = صبحگاه
سحر + گاه = سحرگاه
آن + گاه = آنگاه
گاه در اينجا به معني وقت و زمان است. حالا به اين مثالها توجه کنيد:
دانش + گاه = دانشگاه
چرا + گاه = چراگاه
ورزش + گاه = ورزشگاه
در + گاه = درگاه
گاه در اينجا به معني جا و مکان است.
کار در کلاس:
1– يک نوع وسيله نقليه که در گذشته مورد استفاده بوده نام ببريد و بگوييد امروزه چرا مورد استفاده نيست؟
کالسکه. امروزه چون اتومبيل مورد استفاده قرار مي گيرد و مردم براي نقل و انتقال، خصوصاً در ميان خيابانها با مسافت زياد از آن بهره مي گيرند، به همين دليل امروزه مورد استفاده قرار نمي گيرد.
2– بگوييد از وسايل عمومي مانند خط آهن، اتاقک تلفن، اتوبوس و ... چگونه بايد نگهداري کرد؟
زدن سنگ به واگنهاي قطار، شکستن شيشه هاي اتاقک تلفن، پاره کردن صندليهاي اتوبوس و غيره کار غلطي است، به همين دليل از انجام دادن اين کارها بايد خودداري کرد.
3– در جاهايي که راه آهن از نزديک شهرها يا روستا مي گذرد، براي سلامتي خود چه کارهايي نبايد کرد؟
نبايد به خط آهن نزديک شد. از ميان ريل قطار نبايد عبور يا بازي کرد. از انداختن سنگ به قطار بايد خودداري کرد.
چه کارهايي بايد کرد؟ بايد دور از ريل بازي کرد و ....
پرسش:
1– در روزگاران قديم دنيا چگونه بود؟
وسايل حمل و نقل مانند راه آهن، هواپيما و تلفن که امروز وجود نداشت و مردم شهرها و حتي روستاهاي نزديک کمتر از حال هم خبر مي گرفتند و مسافرت به کندي انجام مي گرفت.
2– مردم در قديم چگونه مسافرت مي کردند؟
مسافران با زحمت بسيار و با اسب و شتر و پياده به مسافرت مي پرداختند و در طول راه دچار بيماري دزدان و راهزنان مي شدند
3– چرا امروزه مسافرت آسان و لذت بخش است؟
چون مسافرت با وسايل نقليه تندرو و هوپيما با سرعت زياد و مدت کم صورت مي گيرد. ريلهاي راه آهن همه جاي شهرها و حتي بعضي روستاها را به هم پيوند داده اند و تنها مسافرت را آسان و لذت بخش کرده است.
4– ريل چيست؟
ريل راه آهن دو خط موازي است که از قطعه هاي آهن ساخته شده است و قطار روي ريلها پيش مي رود.
5– قطار از چه قسمتهايي تشکيل شده است؟
لوکوموتيو که قسمت محرکه و جلو برنده قطار است و چند واگن که مخصوص بار يا مسافران است.
تمرين املا :
1– به آخر کلمه هاي زير «ار» اضافه کنيد و بعد به معناي آنها توجه کنيد:
گرفت --> گرفتار (پر مشغله)
نمود --> نمودار (اندازه گيري در مقياس)
کشت --> کشتار (قتل و جنايت)
گفت --> گفتار (سخن و حرف)
رفت --> رفتار (کردار و منش)
2– هر دسته از کلمه هاي زير را با دقت بخوانيد و بگوييد که حروف مشترک آنها چيست، سپس يک بار از روي آن بنويسيد:
صرف، مصرف، مصارف --> ص ر ف
نقليه، انتقال، منتقل، نقل --> ن ق ل
قطعه، قطعات، مقطوع، قطع --> ق ط ع
مربوط ، ارتباط ، مرتبط ، ربط --> ر ب ط
تمرين انشا:
1– با استفاده از درس چند سطر بنويسيد که قطار چيست و چگونه حرکت مي کند؟
قطار از يک لوکوموتيو و چند واگن تشکيل شده که بر روي دو خط موازي و آهني به نام ريل حرکت مي کند و با خود مسافر و يا بار حمل مي کند.
2– مي دانيم که هر قطار مسافربري يک لوکوموتيو و چند واگن دارد. هر واگن چند اتاقک دارد. بنويسيد که به نظر شما براي اداره آن چه کارهايي لازم است. غير از راننده لوکوموتيو چه کساني بايد در قطار باشند؟
مأموران انتظامات قطار و خدمه اي که مسؤول نظافت و ... هستند. آشپزها، گارسون و همچنين مسؤولين تنظيم خطوط.
3– با هر کدام از اين کلمه ها جمله بسازيد:
ايستگاه: قطار در ايستگاه توقف مي کند.
واگن: هر واگن از چند اتاقک براي حمل بار يا مسافر تشکيل شده است.
وسايل حمل و نقل: وسايل حمل و نقل که در قديم رواج داشت، امروزه مورد استفاده نيست.
بهداشت: رعايت بهداشت از اصول اوليه سلامتي است.
سلامتي: براي حفظ سلامتي بايد بهداشت را رعايت کنيم.
نگهداري: نگهداري و مراقبت قطار و ساير وسايل مانند تلفن، اتوبوس و غيره جزء وظائف همگاني است.
درس هجدهم
هلال احمر
کار در کلاس:
1– با راهنمايي آموزگار در کلاس گفت و گو کنيد که: اگر يک جمعيت امدادي در مدرسه شما تشکيل شود؛
چه کساني بايد آن را تشکيل دهند؟ کساني که نسبت به امور امدادگري و کمک رساني اطلاعات خوب و کارآمدي داشته باشند.
2-آنها براي انجام چه کارهايي مي توانند به دانش آموزان، مدير مدرسه و مردم کمک کنند؟
در صورت بروز سانحه براي دانش آموزان و يا در صورت بروز حوادثي مثل زلزله و يا آتش سوزي مي توانند دانش آموزان و يا مردم عادي را به محل امن انتقال داده و به آنان رسيدگي کنند.
آيا لازم است نشان مخصوص داشته باشند؟ چرا؟ بله، تا بقيه بتوانند آنها را به راحتي شناسايي کرده و در صورت بروز کمک به آنها رجوع کنند.
پرسش:
1– نويسنده سوئيسي در کتاب خود چه پيشنهادي کرده بود؟
که از ميان مردم، گروههايي داوطلب تشکيل شوند و تا به ياري زخميان و بيماران جنگ بشتابند.
2– نخستين جمعيت براي نجات زخميان جنگ در کدام کشور تشکيل شد؟
در کشور سوئيس
3– چه جايي در جنگها از هجوم دشمن در امان است؟
هر جايي که پرچم صليب سرخ يا گروههاي امدادي مشابه مانند هلال احمر ديده مي شود.
4– جمعيت صليب سرخ در ابتدا چه وظيفه اي داشت و اکنون چه کارهايي انجام مي دهد؟
ابتدا تنها به پرستاري بيماران و رسيدگي به احوال اسيران جنگي محدود بود اما امروزه تهيه ي وسايل پيشگيري از بيماريهاي واگيردار مانند وبا، رسيدگي به آسيب ديدگان حوادث ناگهاني مانند سيل و زلزله و تربيت پرستارهاي با تجربه و دلسوز جزء وظائف آن است.
5– جمعيت هلال احمر ايران براي بيماراني که نياز به خون دارند، چه کمکي مي کند؟
در مراکز انتقال خون هلال احمر به بيماراني که نياز به خون داشته باشند، به رايگان خون اهدا مي شود.
تمرين املا :
1- مانند مثال به آخر کلمه ها «گان» اضافه کنيد و بنويسيد. نويسنده (نويسندگان)
نماينده --> نمايندگان
پناهنده -->پناهندگان
خواننده --> خوانندگان
سيل زده --> سيل زدگان
بيننده --> بينندگان
شنونده --> شنوندگان
آسيب ديده --> آسيب ديدگان
تمرين انشا:
1– انشايي بنويسيد که در آنها کلمه هاي زير به کار رفته باشد:
کمک، آسيب ديدگان، آتش نشاني، پيشگيري، تلفن، فوري، همسايگان، نجات، امدادگران، هماهنگي.
همسايگان به کمک، تلفن، فوري مي توانند به امدادگران خبر دهند، هماهنگي و پيشگيري امدادگران باعث همکاري مردم مي شود. آتش نشاني به آسيب ديدگان آتش در آپارتمان کمک مي کند و به آنان رسيدگي مي کند.
2– وظيفه امدادگران در هلال احمر را در سه سطر بنويسيد:
امدادگران در ايام جنگ به ياري آسيب ديدگان و زخميان ميدانهاي جنگ مي شتابند و در ايام صلح نيز به کمک آسيب ديدگان حوادث ناگهاني مثل سيل و زلزله و ... مي شتابند و تسکين دردها و مصيبتهاي افراد رنج ديده بودند.
3– بنويسيد چه بايد کرد تا در هنگام جاري شدن سيل يا زلزله، آتش سوزي، مردم زياد آسيب نبينند؟
بايد با نظر متخصصين مراقبتهاي احتياطي لازم را پيش بيني و تهيه کرد و به مردم آموزش داده شود.