کمک درسی فارسي چهارم ابتدايي - قسمت دوازدهم

درس بيست و سوم
حاصل جمع قطره ها

معني شعر به زبان ساده (شعر از: قيصر امين پور)
1– رنگ آبي دريا همرنگ آسمان آبي است.
2– هر قطره اي به خودي خود بي رنگ است و از دريا جداست (يعني هر قطره براي خود يک قطره است و از هزاران قطره که دريا را تشکيل مي دهند جداست.)
3– قطره اي که از ساير قطره ها جدا مانده و يک قطره تنهاست چرا رنگي ندارد؟
4– پس رنگ آبي و زيباي درياها از کجا به وجود مي آيد؟ چگونه مي شود که دريا آبي نشان داده مي شود.
5– حال قطره تنها جدا از ساير قطره ها، مي خواهد که از بقيه قطره ها جدا شود.
6– قطره هايي که در کنار هم، به هم مي پيوندند، خداوند هم به دليل همين يکرنگي و بهم پيوستگي رنگ آبي آسمان را به آنها هديه مي کند.
7– اين «من» گفتنها و «تو» گفتنها نتيجه جدايي ما است. (منظور نفاق و جدايي و جلال ميان انسانهاست.)
8– پس اي دوست «تو» هم به من بپيوند و دست اتحاد به «من» بده تا متحد شده و جمع «ما» را تشکيل دهيم.
9– وقتي همه قطره ها در کنار هم جمع مي شوند و يکرنگ مي شوند، نتيجه اين يکرنگي درياي خروشان و عظيم است. بيا ما هم با اتحاد قوي، يکپارچه و به عظمت دريا يکرنگ شويم.
به اين نکته توجه کنيد:
من مسواک مي زنم./ تو مسواک ميزني. / او مسواک مي زند.
ما مسواک مي زنيم./ شما مسواک مي زنيد./ آنها مسواک مي زنند.

م	ي	د
يم	يد	ند

در هر ستون به کلمه هاي اول و آخر جمله توجه کنيد.

کار در کلاس:
1– به اول فعلهاي زير «مي» اضافه کنيد و بخوانيد:
دويد --> مي دويد
شنيديم --> مي شنيديم
نوشتند --> مي نوشتند
گويد --> مي گويد
رفتيم --> مي رفتيم
گرفت --> مي گرفت
خورد --> مي خورد
شستند--> مي شستند
ريختيم--> مي ريختيم
پاشيد --> مي پاشيد

2– بگوييد که شاعر مي خواهد به ما چه بگويد؟
مي خواهد بگويد که وحدت و يکپارچگي ضامن پيروزي و سربلندي ما است و تفرقه و جدايي ما را از بين مي برد.

3– مصراع (اين من و تو حاصل تفريق ماست) يعني چه؟
يعني اين مني (جدايي) و اين (تويي) يعني اينکه هر کس کار خود را بکند و به فکر خود باشد، نتيجه جدايي و دوري ما انسانهاست.

4– درس خواندن در کلاسي که دانش آموزان با هم دوست هستند بهتر است يا کلاسي که دانش آموزان آن با هم دوست نيستند؟ چرا؟
يقيناً درس خواندن در کلاسي که همه با هم دوست و مهربان هستند بهتر است. همه به هم کمک کنند و عيب و نقايص يکديگر را برطرف کرده و زودتر رشد فکري و درسي مي کنند. اما اگر با هم مهربان نباشند، هيچ هدفي به وجود نمي آيد و همه از درس عقب مي مانند.

پرسش:
1– به «من» و «تو» چه موقع ما مي گويند؟
وقتي با هم باشيم.

2– توضيح دهيد دريا چگونه به وجود مي آيد؟
از بهم پيوستن و جمع شدن قطره هاي آب

3– يک ضرب المثل درباره قطره و دريا بنويسيد:
قطره درياست اگر با درياست / ورنه او قطره و دريا، درياست.

4– هدف شاعر «از بيا دريا شويم» چيست؟
يعني بيا با هم متحد شويم.

5– علت آبي بودن آب درياها چيست؟
از آبي بودن رنگ آسمان

تمرين املا :

1– به شکل نوشتن، طرز خواندن و معناي هر دو کلمه هر دو دسته در صفحه بعد نگاه کنيد و سپس از روي آنها يک بار بنويسيد:
خوار، خوان، خواست --> خار، خان، خاست

2– معناي اين کلمه ها را بنويسيد:
تأمل --> فکر
توضيح --> تفسير
سراسيمه --> عجله
شعف --> خوشحالي
حوادث --> اتفاق
جاوداني --> ابدي
تهيدست --> فقير
لطافت --> نرمي
مرمّت --> تعمير
عبور --> رد شدن
ماجرا --> قضيه
ثمره --> نتيجه
مخترع --> اختراع کننده
غازي --> جنگجو
پژوهيدن --> تحقيق کردن
همتا --> مانند
مطيع --> فرمانبردار
کاشف --> مخترع
محنت --> سختي
رايگان --> مجاني
نغمه --> آواز
ناگزير -->
ناچار صلح --> آرامش

تمرين انشا:
1– به نظر شما اگر مردم به صورت جمعي زندگي نمي کردند، شکل زندگي چگونه بود؟
چون انسان موجودي اجتماعي است، نمي توان اين نوع زندگي را براي او تصور کرد. مگر اينکه انسان نيز مانند بعضي حيوانات که تنها زندگي مي کنند در غارها به سر برد. در اين صورت هيچ پيشرفتي در رشد و تکنولوژي وجود نداشت.

2– در يک جمله بنويسيد که پيام شاعر براي ما چيست؟
دعوت به اتحاد و يکپارچگي

3– يک ضرب المثل درباره اتحاد و همکاري بنويسيد و معني آن را شرح دهيد:

يک دست صدا ندارد: يعني وقتي دو دست در کنار هم قرار مي گيرند و کف مي زنند صدا در مي آيد. و انسانها هم وقتي در کنار هم قرار مي گيرند کامل هستند و کارهاي بزرگ مي کنند نه وقتي که يک به يک متفرق و جدا هستند.

درس بيست و چهارم
اسراف نکنيم

به اين نکته توجه کنيد:
"انسان عاقل اسراف نمي کند." يک جمله است. با اين جمله درباره انسان عاقل خبري داده ايم. يک جمله خبري است.
انسان عاقل چه مي کند؟ هم يک جمله است، با اين جمله درباره انسان عاقل مطلبي پرسيده ايم. انسان عاقل چه مي کند؟ يک جمله پرسشي است.
جمله اي که خبري را بيان مي کند، جمله خبري است. در آخر جمله خبري نقطه (.) مي گذاريم. جمله اي که براي پرسش به کار مي رود، جمله پرسشي است. در آخر جمله پرسشي علامت پرسشي (؟) مي گذاريم.

کار در کلاس:
1– با راهنمايي آموزگار خود بگوييد که چه چيزهايي در زندگي اهميت زياد دارند. وظيفه ما درباره آنها چيست؟
چيزهايي که از آنها استفاده مي کنيم. چيزهايي که از آنها تغذيه مي کنيم. لباسها، لوازم برقي، لوازم مدرسه و بسياري چيزهاي ديگر از اهميت زيادي برخور دارند. اما بايد در مصرف آنها زياده روي نکرده و از آنها خوب مراقبت کنيم.

2– يا هر يک از اين کلمه ها يک خبري و يک جمله پرسشي بگوييد:
خردمند (جمله خبري): خردمند کسي است که در حل مشکلات توانا است.
(جمله پرسشي): چرا مي گويند علي خردمند است ؟
انسان (جمله خبري): انسان هوشمندترين مخلوق خداوند است.
اسراف (جمله خبري): اسراف و زياده روي گناه بزرگي است.
(جمله پرسشي): چرا اسراف باعث ضرر و زيان مي شود؟
نعمت (جمله خبري): نعمتهاي خداوند بي پايان است.
(جمله پرسشي): آيا بايد در مقابل نعمتهاي خداوند شکر کرد ؟
ارزش (جمله خبري): نفت در اقتصاد ايران ارزش بسيار دارد.
(جمله پرسشي): آيا فرشتگان در مقابل انسان سجده کردند؟

پرسش:
1– حضرت رضا (ع) به يکي از نزديکانش، چه فرمود؟
فرمود: چرا اسراف مي کني؟ چرا به نعمتهاي خدا بي اعتنايي مي کني؟ مگر نمي داني که خدا اسراف کاران را دوست ندارد و آنان را سخت کيفر مي دهد.

2– چرا خدا اسراف کاران را دوست ندارند؟
چون اسراف کاران چيزي را که احتياج ندارند با هدف، بي جا ضايع مي کنند.

3– اسراف کار، حق چه کساني را ضايع مي کند؟
حق نيازمندان و محتاجان

4– آيا خدا نعمتهايش را براي گروه خاصي آفريده است؟
خير، نعمتهاي خدا متعلق به همه موجودات است.

5– کساني که در مصرف آب اسراف مي کنند چه زيان و ضرري به ديگران مي رسانند؟
باعث مي شوند در ديگر مناطق آب قطع شده و حتي براي مصارف ضروري هم آب نباشد.

تمرين درس املا :
1– در دفتر خود براي هرکدام از کلمه هاي داخل جدول دو کلمه هم خانواده بنويسيد و حرفهاي مشترک آنها را نيز مشخص کنيد:

کلمه	هم خانواده	حرفهاي مشترک
مصرف	صرف مصرفي	ص ر ف
مثال	امثال مثل	م ث ل
خطر	مخاطره خطير	خ ط ر
عبور	عابر معابر	ع ب ر
محروم	محروميت محرومان	ح رم

2– هم معني کلمه هاي زير را پيدا کرده و در دفتر املا بنويسيد:
محکم --> استوار
استوار --> محکم
ضايع --> تباه
فرط --> شدت
کيفر --> مجازات
زيادي --> فرط
محروم --> بي بهره
نبرد--> جنگ
پيکار --> نبرد
بي بهره --> محروم
تباه --> ضايع
دوست --> يار
مجازات --> کيفر

تمرين انشا:
1– با هر کدام از کلمه ها و ترکيبهاي زير يک جمله بسازيد:
تلف کردن: تلف کردن نعمتهاي خداوند گناه است.
دور ريختن: دور ريختن بي جهت غذاها گناه است.
نيم خورده: دور ريختن ميوه هاي نيم خورده اسراف است.
ظرف اشغال: آشغال را بايد درون ظرف آشغال گذاشت.
گرسنه: مريم گرسنه است.
سزاوار: او سزاروار اين حرفها نيست.

2– بنويسيد براي تهيه ناني که هر روز مصرف مي کنيد، چه کساني زحمت مي کشند؟
دهقان، راننده، آسيابان، نانوا و ....

3– بنويسيد که وظيفه ما در برابر استفاده از نعمتهاي خداوند چيست؟
شکرگزاري و استفاده صحيح و به جا از نعمتها

4– بنويسيد که چگونه در کارهاي روزانه خود از اسراف جلوگيري مي کنيم؟
از هدر رفتن آب يا بيهوده روشن ماندن لامپ و ... خودداري کنيم.

برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید