کمک درسی فارسي چهارم ابتدايي - قسمت سوم
درس پنجم
به اين نكته توجه كنيد:
در سال پيش آموختيد كه اين شكل در كلماتي مانند: مسؤول، اسرائيل، رأي، سؤال (همزه) نام دارد. همزه نيز جزء حروف الفبا محسوب مي شود. ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ر ز ژ س ش ط ظ ف ق ك گ ل م ن و ه ي. پس حروف الفبا جمعاً 33 حرف است.
كار در كلاس:
1- جمله هاي زير را با توجه به نشان پاياني آنها بخوانيد:
اول سال بود. (جمله با نقطه به پايان رسيده است.)
چه وقت اول سال بود؟ جمله با علامت سؤال به پايان رسيده و بايد سؤالي خوانده شود.
عجب، اول سال بود! جمله با علامت تعجب به پايان رسيده و بايد به حالت تعجب خوانده شود.
اول سال بود؛ كه علي به مسافرت رفت. جمله با دو علامت ويرگول و نقطه به پايان رسيده و جمله اول بايد متصل به جمله دوم خوانده شود.
2- اگر از شما بخواهند كه يكي از هم كلاسي هاي خود را به عنوان نماينده انتخاب كنيد، به چه كسي رأي مي دهيد؟ چرا؟
به كسي كه حق كسي را ضايع نكند، تمام صفات نماينده شدن را داشته باشد و كلاس با وجود او نظم و ترتيب داشته باشد.
3- اگر نماينده به وظيفه خود عمل نكرد، چه بايد كرد؟
بايد او را از سمت و مسؤوليت نمايندگي بر كنار كرد.
4- كارداني و شايستگي نماينده يعني چه؟
يعني كسي كه بتواند كارها را به خوبي انجام دهد و مناسب اين كار باشد.
پرسش ها:
1- وظيفه نمايندگان كلاس ها چه بود؟
بعضي از كارهاي لازم كلاس را انجام دهند و مسؤول نظم و ترتيب دبستان نيز باشند.
2- آموزگار چرا فاطمه را پاي تخته خواند؟
تا نظر شاگردان كلاس را روي تخته بنويسد.
3- منظور از ( رأي ها را مي خوانيم) چيست؟
يعني اسم كساني كه بر روي ورقه ها نوشته شده است را مي خوانيم.
4- نماينده كلاس بايد چه صفاتي داشته باشد؟
عادل و امين باشد، درس خوان باشد، كاردان و شايسته باشد، مرتب و منظم باشد، كسي باشد كه بچه هاي ديگر دوستش داشته باشند.
تمرين املا:
در سال گذشته ياد گرفتيد كه حرف (ي) در كلمه كبري صداي (ا) مي دهد. شما هم (5) كلمه بنويسيد كه در آنها حرف (ي) صداي (ا) بدهد. حتي – يحيي – مجتبي –طوبي – صغري
1- در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه حرفهاي نوشته شده را داشته باشند:
|
ق قـ |
قرمز – قطره – طوقي – اتاق – قاشق – حق – آقا – قبول – موفقيت |
|
غ غـ ﻎ ﻐ |
آغاز – تغيير – مشغول – غصه – باغ – شلوغ – تيغ |
تمرين انشا:
1- جمله هاي مقابل را بخوانيد و به معني و تعداد كلمه هاي هر كدام توجه كنيد:
رفت.
زهرا رفت.
زهرا به شيراز رفت.
زهرا از اصفهان به شيراز رفت.
ديروز زهرا از اصفهان به شيراز رفت.
شما هم با كلمه آمد به همين ترتيب جمله هايي بسازيد:
مريم آمد.
مريم از كتابخانه آمد.
مريم از مدرسه به كتابخانه آمد.
ديروز مريم از مدرسه به كتابخانه آمد.
2- جمله هاي زير را تكميل كنيد:
نماينده بايد صبر و حوصله داشته باشد.
ما بايد صبر و حوصله داشته باشيم.
تو بايد صبر و حوصله داشته باشي.
شما بايد صبر و حو صله داشته باشيد.
آنها بايد صبر و حوصله داشته باشند.
3- كلمه هاي هم خانواده را كنار هم بنويسيد:
حفظ- عادل- نظم- حافظ- عدل- محافظت- نظام:
محافظت/حفظ/ حافظ
عدل/ عادل
ناظم/نظام /نظم
4- حرف هاي مشترك بين هر دسته از كلمه هاي هم خانواده را بنو يسيد:
حفظ =حافظ = محافظت= ح – ف – ظ
عادل = عدل = ع – د – ل
نظم = نا ظم = نظام = ن – ظ – م
5- اين كلمه ها، تركيبها و جمله ها مربوط به كتاب رياضي شما است. معني آنها را بگوييد:
حاصل تفريق = جواب تفريق
امتحان تفريق = دوستي تفريق
عدد مربوط به هر شكل را بخوانيد = هر شكل چند تاست.
هر جفت از عدد ها را با هم جمع كنيد = عددها را دو تا دو تا با هم جمع كنيد.
درس ششم
کوچ پرستوها
به اين جمله ها توجه کنيد:
«پرستوها از سفر دور و دراز خود باز مي گردند». «پرستوها از سفر باز مي گردند».
«پرستوها باز مي گردند». اما اين جمله نيست. «در اوايل بهار، پرستوها از سفر دور و دراز خود».
کلمه «باز مي گردند» از همه کلمه هاي ديگر جمله مهمتر و جزء اصلي آن است. زيرا جمله بدون آن معني کاملي ندارد. جزء اصلي جمله «فعل» ناميده مي شود. به فعل اين دو جمله خوب توجه کنيد. احمد مدادش را تراشيد. مرجان تشنه است.
فعل، جزء اصلي جمله است و انجام گرفتن کاري يا روي دادن حالتي را نشان مي دهد.
کار در کلاس:
1– داستان زير را به دقت بخوانيد و مانند مثال فعل هاي آن را مشخص کنيد.
مثال: گريخته بودم، افتاد.
از سرداري پرسيدند: چگونه به سرداري رسيدي؟
جواب داد: روزي از دشمنان گريخته و به خرابه اي پناه برده بودم و در سرانجام کارم انديشه مي کردم. ناگاه چشمم به موري افتاد که دانه بزرگتري از خود به دهان گرفته بود و از ديوار بالا مي رفت و چون به نيمه راه مي رسيد، دانه سنگين به زمين مي افتاد.
دو بار ديگر به دنبال دانه مي آمد آن را از همان راه به بالا مي کشيد. شصت و هفت بار شمردم که دانه فرو افتاد، و مور از کوشش باز نايستاد تا سرانجام به مقصود خود رسيد و دانه را به بالاي ديوار رسانيد. با خود گفتم: من از مور کمتر نيستم. بدين جهت تا به مقصود نرسيدم، دست از کوشش برنداشتم.
پرسيدند، رسيدي، جواب داد، گريخته بودم، برده بودم، انديشه مي کردم، افتاد، گرفته بود، مي رفت، مي رسيد، مي افتاد، مي آمد، مي کشيد، شمردم، فرو افتاد، بازنايستاد، رسيد، رسانيد ، گفتم، نيستم، نرسيدم، برنداشتم.
2– در جمله هاي زير به جاي کلمه هايي که در پرانتزهستند، هم معني آنها را بگذاريد و بخوانيد:
- پرستوها در فصل بهار (ساختن) و(پرداختن) لانه خود تلاش مي كنند
ساختن = درست كردن
پرداختن = آماده كردن
گروه (پي جويي)براي (يافتن) (عيب كار)(عازم) محل (حادثه) شد
پي جويي = پي گيري
يافتن = پيدا كردن
عيب كار = نقص
عازم = به طرف جايي
حادثه = اتفاق
(وقتي) هوا سرد شدپرستوها(ترك) و به جاي (معتدل كوچ) مي كنند.
وقتي = هنگاميكه
ترك = رفتن
معتدل كوچ = نه سرد ونه گرم سفر
3– بگوييد، پرندگاني که در زمستان ديده نمي شوند، کجا رفته اند؟ چرا رفته اند؟
آنها به جاهاي گرم کوچ کرده اند تا بتوانند هم از سرما در امان باشند و هم غذاي خود را راحت تر به دست آورند.
پرسش:
1– چه وقت پرستوها از سفر باز مي گردند؟
در اوايل بهار که هوا لطافت خود را باز مي يابد.
2– نخستين کار پرستوهاي از راه رسيده چيست؟
پيدا کردن لانه هاي سال گذشته و تعمير و بازسازي آنها.
3– وقتي پرستوي ماده روي تخم ها مي خوابد، پرستوي نر چه مي کند؟
پرستوي نر براي جفت خود غذا پيدا مي کند.
4– پرستوها چه وقت لانه هاي خود را ترک مي کنند؟
در فصل پاييز که غذا کمياب است و هوا رو به سردي مي رود.
5– چه خطرهايي در راه پرستوها وجود دارد؟
تغييرات هوا، حمله پرندگان شکاري و ...
تمرين املا :
1– ترکيب هايي مانند (جامه سبز) را از متن درس پيدا کنيد و در دفتر املاي خود بنويسيد:
پرندگان مهربان و دوست داشتني – مسافران از راه رسيده – پرستوهاي جوان – پرستوهاي جوان _ پرستوهاي ماده – مهر مادري – عشق زيباي مادري
2– براي هر يک از کلمه هاي زير سه کلمه هم خانواده بنويسيد:
درس : تدريس – مدرس – دروس
علم : عالم، تعليم، معلوم
تحصيل : محصل، تحصيلات، محصول
تمرين انشا:
1– جمله هاي زير را در دفتر خود بنويسيد و در جاهاي خالي کلمه هاي مناسب بگذاريد:
-ديروز کفشم پاره شد، آن را به کفشدوز دادم.
- وقتي که کار پرستوي نر تمام شد، پرستوي ماده تخم مي گذارد.
- لک لک ها از سردسير به گرمسير کوچ مي کنند.
-فصل پاييز است. هوا سرد مي شود.
2– بنويسيد که به نظر شما اگر پرستوها نتوانند کوچ کنند چه مشکلاتي برايشان پديد مي آيد؟
هواي سرد، ناياب شدن غذا و از بين رفتن تخم ها و جوجه هاي کوچک.
3– با کلمه هاي زير جمله بسازيد:
دوست داشتني: پرستوها، پرندگاني دوست داشتني هستند.
شکار: پرستوها با شکار حشرات غذا تهيه مي کنند.
گرمسير: در فصل پاييز پرستوها به نقاط گرم يعني گرمسير مي روند.
راه طولاني: مسير مهاجرت پرندگان راهي طولاني است.
جنب و جوش: پرستوها براي مهاجرت، جنب و جوش زيادي از خود نشان مي دهند.