کتاب های کمک درسی

درس نوزدهم
روز جمهوري اسلامي

به اين نکته توجه کنيد:
علي به احمد گفت: من ديروز برادر تو را در کتابخانه ديدم. احمد پرسيد: کدام برادرم را؟ علي گفت: برادر بزرگ تو را ديدم.
در اين جمله علي براي اينکه درباره کلمه برادر بيشتر توضيح بدهد. کلمه بزرگ را به آن اضافه کرد. کلمه بزرگ صفت است.
همچنين در جمله در نقاشيهاي زيباي يک دانش آموز هنرمند مورد توجه مردم قرار گرفت. زيبا و هنرمند هر دو صفت هستند که با آنها درباره نقاشيها و دانش آموزان توضيح بيشتري مي دهيم.
کلمه اي که درباره اسم توضيحي مي دهد و حالت و چگونگي آن را بيان مي کند صفت ناميده مي شود .

کار در کلاس:
1– جدولي مانند زير روي تخته کلاس بکشيد. دانش آموزان اسم و صفتهاي درس را پيدا کرده و بگويند آموزگار آنها را در جدول بکشد:

2– بگوييد که بين «روز بيست و دوم بهمن» و «روز دوازدهم فروردين» چه تفاوتي هست؟
روز بيست و دوم بهمن روز پيروزي انقلاب اسلامي است و روز دوازدهم فروردين روزي است که مردم به جمهوري اسلامي رأي آري دادند.

3– آموزگار توضيح دهد، ميان جمهوري اسلامي و جمهوريهاي ديگر چه تفاوتي هست؟
در جمهوري اسلامي عدل اسلامي حکم مي کند و ميان مردم و مسؤولان روابط بر اساس دستورات اسلام وجود دارد. در جمهوري اسلامي کساني انتخاب مي شود که مورد قبول مردم باشد ولي در جمهوريهاي ديگر رأي گيري بيشتر ظاهري است و آنکه انتخاب مي شود از طرف مردم نيست.

پرسش:
1– روز جمهوري اسلامي چه روزي است؟
روز12 فروردين

2– چه کسي اين روز را عيد اعلام کرد و از مردم آزاده ايران چه خواست؟
امام خميني در خواست کرد که اين روز را جشن بگيرند.

3– چرا اين روز را بهار آزادي ناميده اند؟
چون در چنين روزي در بهار ???? مردم ايران به ستمگران پاسخ منفي دادند و رژيم جمهوري اسلامي را آزادانه برگزيدند.

4– در عيد نوروز و روز جمهوري اسلامي به ديدار چه کساني مي رويم؟
به ديدار فاميل، اقوام، دوستان، خانواده شهدا و جانبازان

5– چرا اولين روزهاي بهار را جشن مي گيريم؟
به دليل فرا رسيدن بهار، فصل زيباييها و فصلي که نعمتهاي خداوند در آن موج مي زند، اين روز را جشن مي گيريم.

تمرين املا :
1– براي هر کدام از کلمه هاي زير يک کلمه هم خانواده بنويسيد:
ميراث، ارث
حوادث، حادثه
صحرا، صحرايي
صلح، مصالحه
عضو، اعضا
مشهور، شهرت
انتقال، منتقل
مقصود، قصد

تمرين انشا:
1– با اين کلمه ها جمله بسازيد و سپس آنها را مرتب کنيد و انشايي درباره بهار درست کنيد:
زيبايي: در بهار زيبايي طبيعت دو برابر مي شود.
سراسر: سراسر باغها و بوستانها زندگي دوباره پيدا مي کنند.
گلها: گلها با رسيدن اين فصل شاداب و پرطراوت مي شود.
جشن: ما ايرانيان رسيدن بهار و نوروز را جشن مي گيريم.
سبزه زار: در اين فصل بيشتر زمينهاي پوشيده از برف به سبزه زار تبديل مي شود.
شکوفه هاي رنگارنگ: در فصل بهار درختان شکوفه هاي رنگارنگ مي دهند.
صحرا: در فصل بهار، تمام صحرا پر از گل و درخت مي شود.
تبريک: مردم ايران در عيد نوروز به هم تبريک مي گويند.
نوروز: عيد نوروز يکي از اعياد قديمي و پرشکوه ايرانيان است.
شادي: وقتي عيد فرا مي رسد، شادي همه جا را پر مي کند.
(مرتب کردن جملات به عهده دانش آموز است.)

2– در سه سطر شرح دهيد که در روز ?? فروردين ???? در کشور ما چه کار مهمي انجام گرفته است:
در روزهاي دهم و يازدهم فروردين مردم کشور به پاي صندوقهاي رأي رفتند و به جمهوري اسلامي رأي مثبت دادند که طبق اين آمار اين رأي آري ?? درصد آراء را به خود اختصاص داده بود و در روز ?? فروردين تشکيل جمهوري اسلامي رسماً اعلام شد.

درس بيستم
باز باران

معني شعر به زبان ساده (شعر از: گلچين گيلاني)
بند اول: باز هم باران، با صدايي همانند سرود و آواز و با دانه هاي فراواني چون دانه هاي مرواريد بر بام خانه مي خورد. اين لحظه مرا به ياد روز باراني مي اندازد. روز پيش که در آن جنگلهاي سرسبز استان گيلان لحظات خوبي را مي گذراندم و به گردش مي پراختم.
بند دوم: کودک ده ساله اي بودم، بسيار شاد و با نشاط، با پوستي نرم و نازک و با پاهايي چابک و زرنگ، با همان پاهاي کودکانه خود مانند آهو تند و سريع مي دويدم و از سر جويهاي آب مي پريدم.
بند سوم: از خانه دور مي شدم، در آن حال از پرنده و آواز آن و همچنين از هوهوي بادي که مي وزيد، داستانهاي پنهان و اسرار زندگي را مي شنيدم و رعد و برق مانند يک شمشير تيز و بران.
بند چهارم: ابرها را پاره مي کرد و غرش ابر مانند ديوانه اي که مي غرد و مي خروشد. گويي بر ابرها مشت مي زد. جنگل مانند دريا (درختان و شاخه ها و سبزه زارها) از دست باد فراري و وزنده، چرخ مي زد و شاخسارها به اين سو و آن سو مي رفتند و دانه هاي گرد باران، در همه جا پهن مي شدند و همه جا را خيس مي کردند.
بند پنجم: سبزه زار جنگل که در زير درختان قرار داشت از شدت باران، کم کم مانند دريا پر آب شد. و در داخل اين درياي پرجوش و خروش (شاعر سبزه زار پر از آب باران را به دريا تشبيه کرده) عکس و نماي جنگل به صورت سرنگون يا وارونه پيدا شد (عکس جنگل در اين آب افتاد). اين باران بسيار گوارا و دلنشين بود و به به که اين باران چقدر زيبا بود. در ميان اين همه ريزش باران که مانند پاشيدن دُر و گوهر بود، رازها و اسرار ابدي و همچنين پندها و درسهاي آسماني را مي شنيدم (در حقيقت شاعر مي خواهد بگويد که با نعمتهاي خداوند انسان به زيبايي خلقت بيشتر پي مي برد و قدرت خدواند را شکر و سپاس مي گويد.)
بند ششم: و اين اسرار ابدي و پندهاي آسماني آن است که اي کودک دلبند من، از من بشنو و بدان که در پيش چشم کودکي که خرداد (در آينده) مردي خواهد شد. زندگي چه تيره و سخت و چه روشن و زيبا، بسيار دل انگيز است. بسيار دل انگيز است بسيار دل انگيز است.
به اين نکته توجه کنيد:
کلمه هاي همه خانواده زير را بخوانيد و به معني آنها دقت کنيد.
شبيه: يعني مانند و مثل¬ مداد من شبيه مداد تو است.
تشبيه: مانند کردن، شبيه کردن ¬ کارهاي اين دانش آموز را مي توان به کارهاي دانشمندي تشبيه کرد.
شباهت: مانند بودن، شبيه بودن ¬اين قصه شباهت زيادي با آن داستان دارد.
گاهي براي بيان زيبايي و چگونگي چيزي آن را به چيز ديگري تشبيه مي کنند.
مانند: دانه هاي باران مثل دانه هاي مرواريد هستند.
در اينجا قطرات باران به دانه هاي مرواريد تشبيه شده است.
تشبيه يعني چيزي را به چيز ديگر شبيه و مانند کردن.

کار در کلاس:
1– اين ترکيبها را بخوانيد و به معناي آنها توجه کنيد:
گهرهاي فراوان: دانه هاي بسيار زياد گوهر و مرواريد
بام خانه: پشت بام خانه
روز ديرين: روز گذشته (روزي که در قبل بوده)
جنگلهاي گيلان: جنگهايي که در استان گيلان قرار دارد.
داستانهاي نهاني: داستانها و قصه هاي پنهاني، رازهاي زندگي، اسراري که در زندگي وجود دارد.
شمشير بران: شمشيري که تيز و برنده است.
تندر ديوانه: غرش ابر که از شدت صداي زياد به ديوانه شبيه شده است.

2– آموزگار جدولي مانند زير بکشد، دانش آموزان تشبيه هايي را که در شعر درس به کار رفته پيدا کنند. آموزگار آنها را در جدول بنويسد:

در کدام مصراع ؟
چه تشبيه شده است؟
به چه تشبيه شده است؟

باز باران، با ترانه
صداي باران
ترانه

با گوهرهاي فراوان
دانه هاي باران
به گوهرها و مرواريد بسيار

مي دويدم همچو آهو
دويدن (سرعت در دويدن)
به آهوي تيز پا

از لب باد وزنده
صداي زوزه باد
به لب باد تشبيه شده

برق چون شمشير بران
رعد و برق
شمشير بران

تندر ديوانه
غرش ابر
به ديوانه اي که کارهايش از روي جنون است

چرخها مي زد چو دريا
جنگل
به دريا

توي اين درياي جوشان
جنگل (سبزه)
به دريا

مي شنيدم اندر اين گوهرفشاني
ريزش باران
گوهرفشاني

1– وقتي مي گوييم «زندگي فردا روشن است» يعني چه؟
يعني با کار، تلاش و سعي و سلامتي، زندگي در آينده پر است از زيبايي و موفقيت.

2– در چه صورتي مي توان گفت: «زندگي فردا تاريک است.»؟
در صورتي که آينده ما پر باشد از سختي و مرارت.

3– آموزگار، جدولي مانند زير روي تخته کلاس بکشد. دانش آموزان پنج اسم و صفت از درس پيدا کنند، آموزگار آنها را در جدول بنويسد.

پرسش:
1– شاعر صداي باران را به چه تشبيه کرده است؟
به ترانه و سرود

2– روز باران چه چيز را به ياد شاعر مي آورد؟
خاطره گردش در يک روز باران در جنگلهاي گيلان.

3– شاعر از پرنده و باد، چه مي شنيده است؟
داستانهاي نهاني و رازهاي زندگاني

4– چرا شاعر تندر را ديوانه ناميده است؟
چون صداي ديوانه وار، ترسناک و مهيب دارد.

5– منظور شاعر از اينکه مي گويد « توي اين درياي جوشان، جنگل وارونه پيدا» چيست؟
يعني تصوير جنگل به شکل وارونه در آبي که زير درختان جمع شده بود، پيدا بود.


تمرين املا :
1– از روي کلمه هاي زير يک بار بنويسيد
غرّان، غرّش، برّان، مقدّس، قدس، توجّه، متوجّه، موفقّ، توفيق، ملّت، ملّي

2– از روي هر ترکيب يک بار بنويسيد:
شاد و خرُم، نرم و نازک، خوب و شيرين، چست و چابک.
تيره و روشن، روز و شب، گرم و سرد، خشک و تر

3– براي هرکدام يک کلمه مناسب بنويسيد:
گهرهاي فراوان، روز تيره، داستانهاي شيرين، باران بسيار، رازهاي نهاني، درياي جوشان.

تمرين انشاء:
1– بنويسيد که کار و زندگي در يک روز باراني چه فرقي با روزهاي ديگر دارد؟
در اين روز مردم سعي مي کنند زودتر به مقصد برسند. زمينها ليز و لغزنده است و بايد احتياط کرد و تصادفات بيشتر است. اما در روزهاي ديگر اين طور نيست.
2– بنويسيد که چه چيزهايي از فصل بهار براي شما جالب و لذت بخش است؟
روش گلها و چمنها – پيدا شدن برگ سبز درختان و آمدن دوباره پرستو ها – جوان شدن طبيعت و زيبا شدن طبيعت.

 

برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید