کتاب های کمک درسی

درس شانزدهم : اي ايران – اي وطن من

به اين نكته توجه كنيد:
پركار، پرحرف، پرجمعيت، پرحوصله، پرجنب و جوش، پرحرف، پر زحمت، پرخور، پربار.
در تركيب هاي بالاي به معناي كلمه ( پر ) توجه كنيد. پركار يعني كسي كه زياد كار مي كند. پرجمعيت يعني شهري كه در آن مردم زيادي زندگي مي كنند و پرخور يعني كسي كه زياد مي خورد. پس معناي كلمه پر در هر عبارت به معناي زياد است.

كار در كلاس:
1- مخالف كلمه ها و تركيب هاي زير را بنويسيد:
پر = خالي
پرخور = كم خور
پر جمعيت = كم جمعيت
پر آب و علف = كم آب و علف
پر حوصله = كم حوصله

2- پنج كلمه بگوييد كه در آنها ( راه ) به كار رفته باشد:
چهار راه – پليس راه – گمراه – راه شوسه – بزرگراه.

3- توضيح دهيد كه براي در امان بودن از آسيب حشرات چه بايد كرد؟
محيط اتاق را پاكيزه نگه داريم. درها و پنجره ها را با تور ببنديم تا حشرات داخل نشوند. در صورت زيادي حشرات، محيط را سمپاشي كنيم.

پرسش ها:
1- چرا بايد ميهن خود را دوست بداريم؟
چون ميهن خانه بزرگ ماست.

2- منظور از سرزمين پاكي ها و دليري ها كجاست؟
ايران كشور عزيز ما.

3- با چه كساني بايد با خشم و نفرت رو به رو شويم؟ چرا ؟
با دشمنان، تا بتوانيم با خشم و نفرت آنها را از سرزمين خود دور كنيم.

4- چگونه بايد در راه استقلال و آباداني بيشتر ايران بكوشيم؟
با درس خواندن، جديت در كار و كوشش و دوست داشتن يكديگر و گسترش صنعت اختراع و كشاورزي

5- براي اينكه با دوستان خود در صلح و آشتي باشيم بايد چه كنيم؟
به آنها احترام بگذاريم، آنها را دوست داشته باشيم و به ياري آنان بشتابيم.

تمرين املا:
1- در جدول زير، براي هر كلمه دو هم خانواده بنويسيد:

2-در جدول زير پنج كلمه بنويسيد كه يكي از حرفهاي نوشته شده را داشته باشد:

 

3- پنج كلمه بنويسيد كه در آنها كلمه ( پاك ) به كار رفته باشد:

مثال : پاكيزه.ناپاك / پاكدامن / پاك كن / پاكرو / لباس پاك

تمرين انشا:
1- با كلمات زير جمله بسازيد:
شهيد: جوانان مؤمن ميهن دوست بسياري براي پيروزي انقلاب شهيد شدند.
الله اكبر: مردم با فرياد الله اكبر شاه را از ايران بيرون كردند.
ايمان: ايمان به خداوند متعال راه رسيدن به خوشبختي و سعادت است.
آزادي: مردم ايران با تلاش فراوان و پيروي از دستورات امام خميني به آزادي رسيدند.

2- بنويسيد كه تصوير روي كتاب تعليمات اجتماعي چه چيزهايي را نشان مي دهد؟
( به عهده دانش آموز )

درس هفدهم : مال حرام

به اين نكته توجه كنيد:
عليه السلام: سلام خدا بر او باد صلي الله عليه و آله: درود خداوند بر او و خانواده اش باد.
وقتي نام پيامبر اسلام برده مي شود، براي احترام بعد از نام آن حضرت مي گوييم. ( صلي الله عليه و آله ) و گاه در نوشتن به جاي اين عبارت تنها حرف (ص) مي گذارند ولي در هنگام خواندن مي خوانيم : حضرت محمد (ص)، حضرت محمد صلي الله عليه و آله.
وقتي نام يكي از امامان برده مي شود، براي اداي احترام به آنها مي گوييم عليه السلام و گاه در نوشتن به جاي اين عبارت تنها از حرف (ع) استفاده مي كنيم ولي در مواقع خواندن، اين عبارت را كامل مي خوانيم مانند: حضرت علي (ع) يا حضرت علي، عليه السلام.

كار در كلاس:
1- كلمه ها و تركيب هاي مقابل را بخوانيد و بگوييد كه حرف آخر آنها چه صدايي مي دهد؟ ناي – چاي – گل و لاي. صداي ( ي ) مي دهد.
شما هم پنج كلمه بگوييد كه پايان آنها همين صدا را بدهد. ناي/ خداي/ واي/ پاي/ جاي

2- كلمات و تركيب هاي زير را بنويسيد:
صلي الله عليه و آله: درود خدا بر او و خانواده اش باد
به همين سبب: به همين دليل
به حج رفتن: به زيارت خانه خدا رفتن
اصلاً: ابداً، غير ممكن است.

3-انجام چه كارهايي حرام است؟ چرا ؟
مال حرام خوردن، دزدي كردن، تهمت زدن و غيبت كردن. چون خداوند اين كارها را نهي كرده است.

پرسشها:
1-سلمان از پيامبر چه پرسيد:
پرسيد: يا رسول الله مردمي كه نماز خوانده اند، روزه گرفته اند و به بينوايان كمك كرده اند مگر چه كار بدي انجام داده اند كه كارهايشان باطل است؟

2-پيامبر به او چه پاسخ داد؟
رمود: اين مردم مال حرام خورده اند و مال مردم را بي اجازه برداشته اند.

3-آيا خدا كارهاي خوب كسي را كه دزدي يا كم فروشي مي كند مي پذيرد؟
خير

4-چه كاري عبادتهاي انسان را باطل مي كند؟
مال حرام خوردن

تمرين املا:
1-جدول زير را با كلمه هاي دلخواه تكميل كنيد:

2- براي هر نشانه،چهار كلمه در جدول زير بنويسيد:

تمرين انشا:
1-در داخل گيومه يكي از نشانه هاي ( ؟ : ؛ . ) را بگذاريد:
در اين وقت آموزگار سر رسيد ( . ) او گفت ( : ) چرا اين جا نشسته ايد ( ؟ ) ما گفتيم ( : ) آيا ما نبايد در اينجا منتظر آنها مي ايستاديم ( ؟ )

2-روي كلمه نامناسب داخل گيومه خط بكشيد:
شاگردان همه لباس هاي تميز پوشيده ( بودند – بوديم ).
مادرم با لبخند جواب ( داد – دادم ).
مهري دستش را بلند ( كردند- كرد ).

3-جمله هاي زير را هرجا لازم است، مرتب كنيد:
خوشحالي گفت با حسين اين هفته خواهيم رفت به سينما بچه ها باهم.
حسين با خوشحالي گفت: بچه ها، اين هفته با هم به سينما خواهيم رفت.
احمد دو سال از محسن بزرگتر است. ( نياز به مرتب كردن ندارد. )
با كمي دقت در هر موضوعي حوصله مي شود نوشت جالبي انشاي.
با كمي دقت و حوصله در هر موضوعي، مي شود انشاي جالبي نوشت.

درس هجدهم : مادر

معني شعر به زبان ساده (شعر از ابو لقاسم حالت) در اين موقع پدر به خانه آمد، او گفت: چه هواي خوبي است! مادر گفت: آيا امروز به باغ مي رويم؟
1-اي مادر عزيز كه جانم را به قربان تو مي كنم، من به قربان مهرباني و خوش رفتاري و يكرنگي تو هستم.
2-هرگز محبت و مهر باني ياران و دوستان، با محبت و مهرباني و وفاي تو برابري نمي كند. (مهرباني و محبت تو بي حساب است.)
3-هيچگاه علاقه و عشق به تو از دل من بيرون نمي رود و اين سينه مكان عشق به تو و اين دل جايگاه علاقه و مهر به توست.
4-اي مادر عزيز كه مرا پرورش داده و به من زندگي بخشيده اي، حال براي چه آسان است اگر جانم را فداي تو كنم.
5-آنچه كه تو را خوشحال و خشنود و راضي مي كند باعث رضايت من است؛ زيرا با رضايت و خشنودي تو خداوند هم از من راضي است.
6-اگر اختيار و اراده جهاني پر عظمت و بزرگ را به من مي دادند، وجود تو آنقدر گرانبهاست كه تمام جهان را به پايت مي ريختم.

به اين نكته توجه كنيد: به اين عبارات توجه كنيد:
گرفتم ز تو ناتوانتر بسي است.----- > ز تو = يعني از تو
گلستان و بوستان از كتابهاي معروف اوست.----->اوست = يعني او است.
اي مادر عزيز كه جان داده اي مرا----->مرا = يعني من را
گر بود اختيار جهان به دست من----->گر = يعني اگر
در نوشته هاي بالا، عبارتهاي (ز تو، اوست، مرا، گر) شكل كوتاه شده اي از كلمات (از تو، اوست، من را ، اگر) مي باشند.

كار در كلاس:
1-به عهده دانش آموزان است.

پرسشها:
1- چرا شاعر عقيده دارد كه محبت مادر هرگز از دل بيرون نمي رود؟
چون انسان قسمتي از وجود مادرش است و هميشه انسان وجود خود را دوست دارد.

2- چرا به عقيده شاعر جان دادن در راه مادر كار آساني است؟
چون مادر است كه به انسان جان داده است.

3- چرا شاعر مي خواهد كه مادرش از او خشنود باشد؟
چون خشنود و رضايت مادر است.

4- شاعر حاضر است چه چيزي را پاي مادر بريزد؟
تمامي جهان را.

تمرين املا:
1-سه كلمه مانند نمونه بنويسيد كه در آنها (مهر ) به كار رفته باشد. مانند: مهربان، ماه مهر، مهر مادر ، مهربان، مهران
2-سه كلمه مانند نمونه بنويسيد كه در آنها (هم ) به كار رفته باشد. مانند: همكار، هم فكر، هم پايه، هم راز، همدم

تمرين انشا:
1-هر يك ازنشانهاي ( . , : ؟ ! ) را در يك جمله به كار ببريد:
در اين موقع پدر به خانه آمد، او گفت: چه هواي خوبي است! مادر گفت: آيا امروز به باغ مي رويم؟

درس نوزدهم : شهر ما – خانه ي ما

به اين نكته توجه كنيد:
اين لغات را حتماً در درسهاي قبل ديده ايد:
واقعاً: در واقع
اتفاقاً : ناگهاني و بدون انتظار
مثلاً : به طور مثال

حال به كاربرد اين لغات در جملات زير توجه كنيد:
آقاي اميدوار گفت: بچه ها، من امروز از شنيدن صحبتهاي شما واقعاً اميدوار شدم.
آقاي اميدوار گفت: بچه هاً من امروز از شنيدن صحبتهاي شما در واقع اميدوار شدم.
امروز وقتي از مدرسه به خانه مي آمدم اتفاقاً محسن را ديدم. يك سال بود كه او را نديده بودم.
امروز وقتي از مدرسه به خانه مي آمدم ناگهان محسن را ديدم. يك سال بود كه او را نديده بودم.
احمد گفت: مثلاً قصه هايي را كه خوانده اي مي تواني به زبان ساده بيان كني.
احمد گفت: به طور مثال قصه هايي را كه خوانده اي مي تواني به زبان ساده بيان كني.

كار در كلاس:
1- وقتي درباره موضوعي در كلاس درس يا در جمع خانواده بحث و گفتگو مي كنيم چه چيزهايي را بايد مراعات كنيم؟
توجه به صحبت ديگران و احترام به گفته هايشان. احترام به سايرين، فكركردن صحيح و صبحت كردن مؤدبانه و از روي فكر.

2- شما براي جلوگيري از كثيف شدن جوي آب چه راهي پيشنهاد مي كنيد؟
زباله ها را داخل جوي آب نريزيم و آشغالهاي داخل جويها را جاروب كنيم.

3- اگر آشغالها را از محيط اطراف خود دور نكنيم، چه زيانهايي براي ما خواهد داشت؟
زباله ها محيط را آلوده و بد بو مي كنند و حشرات زيان آور را در محل زندگي ما جمع مي كنند و باعث بيماري انسان مي شوند.

پرسشها:
1- آقاي اميدوار از شاگردانش خواست كه درباره چه چيزي اظهار نظر كنند؟
درباره ي راننده اي كه پاكت خالي سيگار و مقداري پوست ميوه را به كف خيابان ريخته بود.

2- چهار نمونه از اظهار نظرهاي دانش آموزان دبستان انقلاب اسلامي را درباره ي رعايت نظافت و بهداشت بيان كنيد؟
1-آشغالها را داخل خيابان نريزيد.
2- پوست ميوه را در محل رفت و آمد نريزيد.
3- آب دهان و بيني را به خيابان نريزيد.
4- آشغالها را داخل جوي آب نريزيد.

3- در نظافت دبستان خود چگونه با مستخدم مدرسه همكاري مي كنيد؟
تراشه هاي مداد، كاغذهاي باطله و پوست ميوه را داخل سطل زباله نريزيم. در كلاس جست و خيز نكنيم تا خاك بلند نشود. كلاس و دبستان را تميز نگه داريم.

4- اگر در محل شما كسي براي جمع آوري آشغالها وجود ندارد، وظيفه ي شما چيست؟ چرا؟
وظيفه ما اين است كه آشغالها را در يكجا جمع آوري كنيم كه انسانها از آنها دور باشند، چون وجود زباله باعث بروز بيماري و آلودگي است.

تمرين املا:
1- كلمه هاي تشديد دار درس را بنويسيد و مشخص كنيد نشان تشديد روي چه حرفي بايد قرار گيرد؟
معلم = ل
بچه ها = چ
اما = م
مهمي = م
توجه = ج
محمد = مـ
محل = ل
مقررات = ر
نامرتب = ت
جاده ها = د
مدتي = ت
تشكر = ك
اتفاقاً = ت

2- دو كلمه بنويسيد كه آخر آنها مثل كلمه ي ( واقعاً ) خوانده و نوشته شود:
حتماً – ابداً

3- در جدول زير كلمه هايي از درس را بنويسيد كه حرفهاي مشخص شده را داشته باشند:

 

4-در كلمه هاي زير حرف جا افتاده را بنويسيد:
اظهار نظر – منظره – آشغال – سرايت – رفتگر – مراجعه – اظهارنظر – فقط

5-در جمله هاي زير به جاي كلمه هايي كه زير آنها خط كشيده شده است. كلمه هاي مناسب ديگري بنويسيد:
آقاي اميدوار معلم كلاس سوم دبستان انقلاب اسلامي وقتي وارد كلاس شد، گفت:
بچه ها امروز كه به مدرسه مي آمدم منظره اي ديدم كه مي خواهم آن را براي شما تعريف كنم.
1) آموزگار
2) مدرسه ابتدايي
3) زماني
4) داخل
5) دبستان
6) شرح دهم، توضيح دهم

6- مخالف كلمه ها و تركيبهاي زير را بنويسيد:
ديدم = نديدم
موافقم = موافق نيستم
پاكت خالي = پاكت پر
منظره ي بد = منظره خوب، زيبا
فرو رفته بود = بيرون آمده بود

درس بيستم : پسر هوشيار

به اين نكته توجه كنيد:
كلمه ها و جمله هاي زير را بخوانيد:
قهوه خانه = آن مرد در راه به قهوه خانه اي رسيد.
قهوه اي= رنگ پيراهن رضا قهوه اي است.
قهوه = گلهاي گياه قهوه سفيده و خوش بو هستند.

كار در كلاس:
1-كلمه هاي زير را بخوانيد (قهوه خانه، خانه نشين) شما هم چند كلمه بگوييد كه در آنها كلمه ي (خانه ) به كار رفته باشد:
كارخانه/ كتابخانه/ چايخانه/ مريض خانه/ گلخانه

2-چرا به آن پسر هوشيار مي گفتند؟
چون به هر چيزي و هر كار و محيط اطراف خود با دقت توجه و نگاه مي كرد.

3-بگوييد كه چه چيزهايي را مي توانيد از روي نشانيهاي آن بشناسيد يا حدس بزنيد؟
وزش باد، ابري بودن هوا، سرما و گرما، لوازم و وسايلي كه قبلاً ديده ايم.

پرسشها:
1-مرد براي چه خر را به درخت بست؟
چون مي خواست وقتي به قهو ه خانه مي رود، خر فرار نكند.

2-آيا مرد خر را محكم بسته بود؟ از كجا فهميديد؟
خير. چون خر توانسته بود خود را آزاد كند.

3-چرا مرد پسر را پيش حاكم برد؟
چون فكر مي كرد پسر، خر او را دزديده است.

4-پسر از كجا دانست كه چشم چپ خر كور بوده است؟
از آنجايي كه علفهاي سمت چپ جاده خورده نشده بود.

5-پسر چگونه فهميد كه پاي راست خر لنگ بوده است؟
از آنجايي كه جاي پاي راست خر، كمتر از جاي پاي چپش روي زمين را گود كرده بود.

تمرين املا:
1-در كلمه هاي زير با توجه به معناي آنها حرف جا افتاده را بنويسيد:
حيات (زندگي)
نثار كردند (فدا كردند)
ارمغان (هديه)
ظلم (ستم)
ايستادگي ( مقاومت)
ستمگر ( ظالم)
معذرت (پوزش)

2-از روي هر دسته از كلمه هاي زير دوبار بنويسيد:
الف) حاكم – حكومت – محكوم – حكم
ب) فهميدم – فهميده – مي فهمم – فهم
ج) معذرت – معذور – معذرت خواهي – عذر

تمرين انشا:
1-اين جمله ها را بر اساس داستان كتاب مرتب كنيد:
- حاكم گفت: پسر جان اگر تو خر را نديده بودي،
- مرد خشمگين شد و پسر را پيش حاكم برد.
- چه طور نشانيهايش را دادي؟
- پسر گفت: سر راهم رد پاي خري را ديدم.
- فهميدم پاي راست خري كه از اينجا گذشته است لنگ بوده.
- جاي پاي راستش كمتر از جاي پاي چپش گود افتاده بود.
مرد خشمگين شد و پسر را پيش حاكم برد. حاكم گفت: پسر جان تو اگر خر را نديده بودي چه طور نشانيهايش را دادي؟ پسر گفت: سر راهم رد پاي خري را ديدم. جاي پاي راستش كمتر از جاي پاي چپش گود افتاده بود. فهميدم پاي راست خري كه از اين جا گذاشته است لنگ بوده.

2-بنويسيد كه براي (هوشيار شدن) چه كارهايي بايد انجام داد؟
بايد چشم بينا و گوش شنوا داشته باشيم و به همه چيز دقت كنيم.

برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید